laat ons eens een oefening in vrije associatie doen: als ik zeg temse, dan zegt u…? niet eens zo lang geleden zou ‘boelwerf’ het meest gegeven antwoord geweest zijn. sinds kort prijkt ‘mijn leven met leterme’ meer dan waarschijnlijk bovenaan dit lijstje. het gemeentebestuur van de scheldestad besloot de voorstelling van vitalski, ooit zelfverklaard nachtburgemeester van antwerpen, te verbieden. reden voor het schrappen: volgens annemie blommaert, schepen van cultuur, wegens het excessieve prijskaartje. een veilig excuus waar geen haan naar zou kraaien, ware het niet dat haar overste, burgemeester luc de ryck volop de pedagogisch verantwoorde kaart trekt. hij vindt de satirische opvoering niet voldoen aan ‘bepaalde normen’: voor de jeugd moet de lat hoger gelegd worden. niets economische besparing, wel een morele geste naar de zó bezoedelde jeugd toe. vreemd genoeg betreft het hier een try-out, waar niemand nog iets van gehoord of gezien heeft, behalve dan de titel en de affiche, waar onze eerste minister met madame non in een innige omhelzing is verstrengeld.

om meteen duidelijk te zijn: het verbieden van een culturele voorstelling is zondermeer verwerpelijk. het heeft meestal zelfs een averechts effect: geert wilders kon zich geen betere promotie wensen dan het voorafgaand gebakkelei van balkenende en zijn ministers rond het al dan niet verbieden van de anti-koranfilm ‘fitna‘. een overheid mag tot op enige hoogte paternalistisch zijn ten opzichte van zijn burgers in sociale kwesties, in culturele kwesties kan dit niet. want dan wordt tegelijk geraakt aan het fundament van onze democratie: de vrije meningsuiting. als goede burgervaders het als hun plicht zien om hun verloren schapen te beschermen tegen de gemene buitenwereld, moeten zij dat niet doen door te ontzeggen, maar door te waarschuwen. in het oranje gekleurde temse zou ‘mijn leven met leterme’ dan wellicht gepaard gaan met de leuze: “niet geschikt voor zij die ons opperhoofd verafgoden en satire verwarren met een halsmisdaad”. vitalski hoeft zich zelfs niet te verdedigen door te zeggen dat hij nauwelijks iets over de premier vertelt. zelfs al zou hij hem openlijk schofferen en door het slijk halen, nog zou dat geen voldoende reden zijn voor dergelijke censuur. het is dan ook ronduit jammer dat de cd&v-top zich hier niet openlijk van distantieert, niet alleen voor hen, ook maatschappelijk gezien. dergelijke censuur schept immers een precedent dat vervlogen tijden, waarin andersdenkenden monddood werden gemaakt, terug in herinnering brengt.

dat in temse zulke draconische maatregelen getroffen worden, kan gemakkelijkheidshalve toegeschreven worden aan een overgevoeligde cd&v die hun kopman na alle heisa tijdens de regeringsformatie liever uit de wind zetten. dit is echter slechts de halve waarheid, aangezien temse een oranje-blauwe coalitie is. volgens mij gaat dit, in het geval van temse, verder. sinds de meest recente gemeenteraadsverkiezingen is het kartel cd&v-nva opnieuw de grootste in temse, een eer die daarvoor weggelegd was voor het toenmalige vlaams blok. naast wat hulp van de zusterpartij nva, heeft cd&v dit succes vooral te danken aan de simpelste der aanvalstactieken: de retoriek van je tegenstander overnemen als dit het enige is dat lijkt te werken. repressieve maatregelen -onderdrukken van wat je denkt dat anderen niet aankunnen- zijn daar een deel van. de houding van burgemeester de ryck zegt alles. hij profileert zich graag als de man die zijn verantwoordelijkheid durft te nemen daar waar anderen dit verzuimen te doen, gretig gebruik makend van holle begrippen en zich baserend op iets dat niet is. vreemd genoeg, hoewel de kritiek her en der luidkeels wordt uitgeschreeuwd, is dit geen alleenstaand geval. herman konings gewaagt zelfs van een trend, de man is dan ook trendwatcher. maar het valt niet te ontkennen dat censurering binnen de culturele sector de laatste maanden alomtegenwoordig is.

waarom wordt er, ondanks steeds luider wordend protest, geen paal en perk gesteld aan culturele zwarte lijsten? is er een reden waarom cultuur van de gewone burger moet afgeschermd worden? het zou een evidentie moeten zijn dat daar geen enkele valabel argument voor te vinden is, maar beleidsmakers denken klaarblijkelijk van wel. dit doet vermoeden dat er een voldoende draagvlak is voor dergelijke beslissingen. volgens sommigen is er bij een aanzienlijk deel van de bevolking sprake van een soort ‘nieuw’ puritanisme. het is genoeg geweest met het principe ‘alles kan en alles mag’. mensen hebben weer nood aan een strakke hand die hen wegleidt van het morele verval waar we in gevangen zitten. hoewel ik het liever anders zou zien, vrees ik dat dit niet zo ver van de waarheid ligt. nogmaals: op zich is het geen probleem dat er gewaakt wordt over het welzijn van bijvoorbeeld opgroeiende jongeren, al moet dit zich beperken tot een adviserende rol als het over cultuur gaat. censuur creëert enkel verboden vruchten, beknot de vrije meningsuiting en neemt het beslissingsrecht af van het publiek. de enige juiste manier is de confrontatie aangaan en daarna zien wat er komt. vrije meningsuiting is een basisrecht: het wordt tijd dat we leren omgaan met de gevolgen die dit met zich meebrengt.